Diazepam waarvoor wordt het gebruikt

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Stel je voor: je hebt een enorm drukke week achter de rug, je hoofd staat op ontploffen, en je spieren zitten zo strak dat je een tennisbal plat kunt knijpen.

Of misschien heb je last van een paniekaanval die je overvalt als je het minst verwacht. In zulke situaties kom je Diazepam wel eens tegen. Je kent het misschien beter onder de merknaam Valium.

Het is een medicijn dat al jarenlang bestaat en door artsen wordt voorgeschreven, maar wat doet het nu eigenlijk precies? In dit artikel duiken we in de wereld van Diazepam.

We gaan niet te technisch doen, maar houden het lekker begrijpelijk. We kijken naar wat het is, waar het voor wordt gebruikt, en wat je moet weten als je ermee te maken krijgt. Laten we beginnen.

Wat is Diazepam eigenlijk?

Diazepam behoort tot de groep van zogenaamde benzodiazepines. Dat klinkt ingewikkeld, maar het betekent simpelweg dat het een kalmerend middel is.

Het werkt in op je centrale zenuwstelsel – oftewel je hersenen en zenuwen.

Je hersenen gebruiken allerlei stofjes om signalen door te geven. Een belangrijk stofje is GABA. Stel je GABA voor als de rem van een auto.

Wanneer je hersenen te snel gaan of te veel herrie maken (zoals bij angst of spanning), zorgt Diazepam ervoor dat die rem beter gaat werken. Het activeert de GABA-receptoren, waardoor de activiteit in je hersenen afneemt. Resultaat? Je wordt rustiger, je spieren ontspannen, en de wereld voelt even iets minder overweldigend. In Nederland is Diazepam verkrijgbaar in verschillende vormen: als tabletten, als oraal poeder (voor mensen die niet goed kunnen slikken) en als injectie voor spoedsituaties.

Waarvoor wordt Diazepam gebruikt?

Diazepam is een echte alleskunner op het gebied van kalmeren en ontspannen. Artsen schrijven het voor bij verschillende klachten.

1. Angst en spanning

Hieronder de meest voorkomende redenen. Dit is de bekendste toepassing.

• Paniekaanvallen: Een paniekaanval voelt alsof je hart op hol slaat en de controle verliest. Diazepam kan de piek van een aanval afvlakken en zorgen dat je sneller tot rust komt.
• Sociale angst: Voor mensen die extreme stress voelen in sociale situaties, kan een lage dosis helpen om de zenuwen te bedaren.
• Generaliseerde angststoornis: Een constant gevoel van zorgen en spanning waar je maar niet vanaf komt.

Diazepam wordt vaak gebruikt bij acute angst of ernstige spanning. Denk aan: De dosering verschilt per persoon. Meestal start een arts met een lage dosis, vaak tussen de 2 en 10 mg per dag, soms opgesplitst in meerdere momenten.

2. Spierverslapping

Belangrijk om te weten: Diazepam is geen langetermijnoplossing voor angst. Het wordt vaak voor korte duur ingezet om de ergste klachten te overbruggen of terwijl een andere behandeling (like therapie) aanslaat.

• Spastische aandoeningen: Bijvoorbeeld bij multiple sclerose (MS) of na een ongeluk waarbij de spieren overmatig aanspannen.
• Na zware inspanning of letsel: Soms wordt het gebruikt om acute spierkrampen te verlichten.

Heb je weleens een spier die zo strak staat dat je amper kunt bewegen? Diazepam ontspant de spieren. Het wordt daarom ingezet bij: De dosering voor spierontspanning ligt vaak iets hoger dan bij angst, rond de 5 tot 10 mg per dag.

3. Slaapstoornissen

Het effect is dat de spieren losser aanvoelen, maar let op: dit gaat vaak gepaard met een beetje slaperigheid.

Als je nachtenlang wakker ligt te draaien omdat je hoofd niet stil staat, kan Diazepam worden voorgeschreven. Het helpt om de inslaaptijd te verkorten. Ontdek hoe een slaapmiddel werkt en je valt er sneller door in slaap.

4. Andere toepassingen

Maar hier zit een groot maar aan: Diazepam is niet de beste keuze voor chronische slapeloosheid op de lange termijn. Waarom? Omdat je er snel aan gewend raakt.

Na een paar weken heb je vaak een hogere dosis nodig voor hetzelfde effect. Daarom schrijven artsen het meestal voor voor kortere periodes, bijvoorbeeld bij een tijdelijke stressvolle gebeurtenis. Diazepam heeft nog een paar andere handige toepassingen die je misschien niet kent:

• Alcoholontwenning: Als iemand stopt met drinken, kunnen de zenuwen enorm opspelen. Diazepam helpt om de ergste ontwenningsverschijnselen (zoals trillen en angst) te onderdrukken. Dit gebeurt altijd onder streng toezicht van een arts.
• Voor medische ingrepen: Sommige mensen krijgen Diazepam voordat ze naar de tandarts gaan of een kleine medische procedure ondergaan. Het maakt ze rustiger en ontspannen.
• Epilepsie: In noodgevallen wordt Diazepam soms gebruikt om een ernstige epileptische aanval te stoppen (bijvoorbeeld via een zetpil of injectie).

Hoe voelt Diazepam?

Als je Diazepam inneemt, voel je meestal binnen 15 tot 30 minuten het effect. Het voelt niet als een roes of extase, maar meer als een soort warme deken die over je heen wordt gelegd.

De scherpe randjes van de angst of de pijn gaan eraf. De werking is te danken aan de GABA-receptoren in je hersenen.

Doordat deze receptoren meer actief worden, remmen ze de overmatige signalen af. Je hartslag gaat omlaag, je ademhaling wordt rustiger en je spieren laten los.

Bijwerkingen: waar moet je op letten?

Geen medicijn is zonder bijwerkingen, en Diazepam is daarop geen uitzondering. De meest voorkomende bijwerkingen zijn:

• Slaperigheid: Dit is de nummer één bijwerking. Je voelt je misschien wat suf of traag.
• Duizeligheid: Vooral als je opstaat uit een stoel.
• Coördinatieproblemen: Je kunt je iets onhandiger voelen dan normaal.
• Geheugenproblemen: Soms treden er korte periodes van verwardheid op, vooral bij hogere doses.
• Droge mond: Een vervelend maar onschuldig bijeffect.

Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam bij normaal gebruik, maar kunnen voorkomen bij overdosering of combinatie met andere middelen. Denk aan ademhalingsproblemen of extreme sufheid. Als je merkt dat je ademhaling stokt of je niet wakker kunt blijven, moet je direct medische hulp zoeken.

Interacties met andere middelen

Diazepam is een stof die graag samenwerkt met andere middelen, maar niet altijd op een goede manier.

• Alcohol: De grootste boosdoener. Alcohol versterkt de werking van Diazepam enorm. Het kombinatie kan leiden tot extreme sufheid en gevaarlijke ademhalingsproblemen. Vermijd alcohol zoveel mogelijk.
• Andere kalmerende middelen: Slaapmiddelen of andere benzodiazepines versterken het effect.
• Sommige pijnstillers: Ook pijnstillers zoals oxycodon of morfine kunnen de ademhaling remmen in combinatie met Diazepam.
• Antidepressiva: Sommige antidepressiva kunnen de bijwerkingen versterken.

Het is cruciaal om te weten wat je wel en niet kunt combineren. Als je Diazepam gebruikt, vertel dan altijd aan je arts welke andere medicijnen je inneemt. Zo voorkom je narigheid.

Dosering en vormen

Diazepam is verkrijgbaar in verschillende sterktes. De meest voorkomende tabletten zijn:

• 2 mg (lage dosis, vaak voor ouderen of startende gebruikers)
• 5 mg (standaard dosis)
• 10 mg (hogere dosis voor ernstigere klachten)

De exacte dosering hangt af van je klachten, je leeftijd en hoe je lichaam reageert. Een arts zal altijd beginnen met de laagst mogelijke dosis om bijwerkingen te minimaliseren.

Belangrijke waarschuwingen

Er zijn een paar dingen die je echt moet onthouden als je Diazepam gebruikt of overweegt.

Verslaving en afhankelijkheid

Diazepam is verslavend. Als je het langdurig gebruikt (langer dan een paar weken), raakt je lichaam eraan gewend.

Je hebt dan steeds meer nodig voor hetzelfde effect (tolerantie). Stoppen kan dan lastig zijn omdat je last krijgt van ontwenningsverschijnselen zoals trillen, zweten, slapeloosheid en extreme angst. Daarom schrijven artsen het bij voorkeur voor korte periodes voor. Als je stopt, moet dit altijd geleidelijk gebeuren onder begeleiding van een arts.

Nooit zomaar ineens stoppen! Diazepam beïnvloedt je reactiesnelheid.

Rijden en machines

Als je net een pilletje hebt genomen, is het afgeraden om auto te rijden of zware machines te bedienen. Je bent sneller afgeleid en je reflexen zijn trager. In sommige gevallen staat er zelfs een waarschuwing op het etiket dat je beter niet kunt autorijden.

Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Overleg dan altijd met je arts.

Zwangerschap en borstvoeding

Diazepam kan via de placenta naar de baby gaan en ook in de moedermelk terechtkomen.

Het kan bij de baby ontwenningsverschijnselen veroorzaken na de geboorte. Daarom wordt het alleen gebruikt als het echt noodzakelijk is.

Conclusie

Diazepam is een krachtig medicijn dat al decennialang wordt ingezet voor hulp bij angst en spanning, spierspanning, slapeloosheid en meer. Het werkt snel en effectief door de hersenactiviteit te kalmeren via de GABA-receptoren.

Maar zoals met veel sterke medicijnen, zitten er ook nadelen aan. Het risico op verslaving en de bijwerkingen zoals sufheid maken het tot een middel dat met respect moet worden gebruikt.

Als je overweegt Diazepam te gebruiken of er momenteel mee behandeld wordt, blijf dan altijd in gesprek met je arts. Zij kunnen de juiste dosering voor je bepalen en je helpen bij het afbouwen als het nodig is. Gebruik het nooit zonder voorschrift en deel je medicatie nooit met anderen. Gezondheid gaat boven alles, en soms is een beetje hulp van medicatie precies wat je nodig hebt om weer op de rit te komen.