Apixaban versus rivaroxaban welke is beter

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Stel je voor: je bent net bij de dokter geweest en je hebt een voorschrift gekregen voor een bloedverdunner.

Misschien vanwege een onregelmatige hartslag, of na een operatie. De dokter noemt twee namen: Eliquis of Xarelto.

Officieel heten ze apixaban en rivaroxaban. Maar welke moet je nu hebben? Het voelt alsof je moet kiezen tussen twee identieke tweelingen, maar er zijn subtiele verschillen die er echt toe doen. Laten we dit samen uitzoeken, zonder ingewikkeld geneuzel, maar met de feiten op een rijtje.

Beide medicijnen behoren tot de moderne generatie anticoagulantia, oftewel bloedverdunners. Ze zijn de opvolgers van het ouderwetse middel Marcoumar (warfarine), dat veel gedoe met dieetbeperkingen en regelmatige bloedcontroles met zich meebracht.

Apixaban en rivaroxaban zijn zogenaamde factor Xa-remmers. Ze grijpen in op een specifiek onderdeel van de bloedstolling, waardoor het risico op gevaarlijke stolsels afneemt. Maar hoe kies je?

De Basis: Wat Doen Ze Eigenlijk?

Voordat we de vergelijking induiken, is het goed om te weten waarom deze medicijnen bestaan.

Bloedstolsels zijn nuttig als je je snijdt, maar levensgevaarlijk als ze zich binnen in je aderen vormen zonder reden. Ze kunnen leiden tot een longembolie, een diepe veneuze trombose (DVT) of een beroerte. Apixaban (merknaam Eliquis) en rivaroxaban (merknaam Xarelto) zijn beide ontwikkeld om deze risico’s te verlagen. Ze worden voorgeschreven bij:

• Atriumfibrilleren: Een hartaandoening waarbij het hartritme onregelmatig is, wat het risico op een beroerte verhoogt.
• Trombose: De behandeling en preventie van bloedstolsels in de benen (DVT) of longen (longembolie).
• Na operaties: Vooral bij heup- of knieoperaties om stolsels te voorkomen.

Waarom zouden ze verschillen? Omdat het lichaam soms anders reageert op de manier waarop de stof wordt opgenomen en afgebroken. Laten we ze individueel bekijken.

Apixaban (Eliquis): De Zachte Reus

Apixaban werd rond 2011 op de markt gebracht en staat bekend als een stabiele en betrouwbare factor Xa-remmer. Een groot voordeel van apixaban is de dosering.

De standaard dosis voor het voorkomen van beroertes bij hartritmestoornissen is 5 mg tweemaal daags. Waarom tweemaal daags?

Omdat het middel redelijk snel uit het lichaam verdwijnt, waardoor de bloedspiegel stabiel blijft zonder grote pieken of dalen. Er is ook een lagere dosis beschikbaar (2,5 mg), specifiek voor patiënten die extra gevoelig zijn voor het middel, bijvoorbeeld door een lager lichaamsgewicht of hogere leeftijd. Dit maakt het doseren flexibeler.

Qua kosten ligt Eliquis in dezelfde range als zijn concurrent, vaak tussen de €150 en €300 per maand, afhankelijk van je verzekering. Apixaban wordt door veel artsen geprezen vanwege het lagere risico op maag- en darmbloedingen in vergelijking met andere middelen, wat een belangrijk pluspunt is voor langdurig gebruik.

Rivaroxaban (Xarelto): De Eén-Keer-Daags Koning

Rivaroxaban, ook geïntroduceerd rond 2011, is het broertje van apixaban met een belangrijk verschil in gebruiksgemak: het kan vaak eenmaal daags worden ingenomen. Voor de preventie van beroertes bij atriumfibrilleren is de standaard dosis 20 mg één keer per dag, altijd in de avond bij een maaltijd.

Waarom bij een maaltijd? Omdat de opname van rivaroxaban afhankelijk is van vetten in voedsel; zonder eten werkt het minder goed.

Voor de behandeling van longembolie of trombose start men vaak met een hogere dosis (15 mg) gedurende de eerste drie weken, om daarna over te stappen op de onderhoudsdosis van 20 mg. Qua prijs verschilt het weinig van apixaban; beide zijn relatief dure medicijnen zonder generieke varianten (tot nu toe), hoewel er in sommige gevallen kortingen via zorgverzekeraars mogelijk zijn.

Effectiviteit: Werken Ze Even Goed?

Hier wordt het interessant. Als we kijken naar de bescherming tegen beroertes bij patiënten met een boezemfibrilleren, zijn beide middelen zeer effectief.

Grote onderzoeken, zoals de ARISTOTLE-trial voor apixaban en de ROCKET-AF-trial voor rivaroxaban, hebben aangetoond dat beide middelen beter zijn dan warfarine en even effectief zijn in het voorkomen van een beroerte.

Er zijn echter subtiele verschillen. Sommige meta-analyses (onderzoeken die data van meerdere studies combineren) suggereren dat apixaban een licht voordeel heeft in het voorkomen van ischemische beroertes (beroertes door een bloedstolsel) in vergelijking met rivaroxaban. Echter, in de praktijk is dit verschil zo klein dat het voor de meeste patiënten niet doorslaggevend is.

De Keuze voor de Patiënt

Waar rivaroxaban soms scoort, is in de preventie van longembolie na heupoperaties. Hier laat het middel vaak sneller resultaten zien, maar de uiteindelijke bescherming na een jaar is vergelijkbaar met apixaban.

De effectiviteit hangt dus sterk af van de specifieke situatie. Voor een patiënt met een stabiele hartritmestoornis is apixaban vaak een veilige gok. Voor iemand die net geopereerd is aan een heup, kan rivaroxaban logischer zijn vanwege de doseringsregime.

Veiligheid: Het Risico op Bloedingen

De grootste angst bij bloedverdunners is natuurlijk dat je te snel gaat bloeden. Geen bloedstolsel is goed, maar een oncontroleerbare bloeding is net zo gevaarlijk. Beide medicijnen zijn veiliger dan Marcoumar (warfarine), omdat ze minder interacties hebben met voedsel (behalve rivaroxaban met maaltijden) en geen regelmatige bloedcontroles nodig hebben voor de instelling.

Toch zijn er verschillen. Onderzoek toont aan dat rivaroxaban een iets hoger risico op maag- en darmbloedingen (gastro-intestinale bloedingen) geeft dan apixaban.

Vooral bij oudere patiënten of mensen met een voorgeschiedenis van maagzweren kan dit een punt van aandacht zijn. Aan de andere kant is het risico op hersenbloedingen (intracraniale bloedingen) bij beide middelen zeer laag, en lager dan bij warfarine.

Apixaban lijkt hierin een minieme voorsprong te hebben, maar het verschil is klein. Een ander veiligheidsaspect is de werkingstijd. Apixaban heeft een kortere halfwaardetijd, wat betekent dat het sneller uit het lichaam is.

Dit is gunstig als je plotseling geopereerd moet worden en het middel moet stoppen.

Rivaroxaban blijft langer actief, wat handig is voor de dagelijkse routine, maar minder flexibel bij acute medische ingrepen.

Bijwerkingen en Interacties

Geen medicijn is perfect. Naast bloedingen kunnen beide middelen bijwerkingen geven.

Een veelgenoemde klacht bij apixaban is misselijkheid en soms jeuk, hoewel dit zeldzaam is. Bij rivaroxaban komen klachten over maagpijn of brandend maagzuur iets vaker voor. Interacties met andere medicijnen zijn beperkt, maar wel belangrijk: Het is essentieel om je arts te informeren over alles wat je slikt, inclusief kruidenpreparaten zoals sint-janskruid, dat de werking van bloedverdunners kan verminderen.

• NSAID’s: Pijnstillers zoals ibuprofen of naproxen verhogen het bloedingsrisico als je ze combineert met apixaban of rivaroxaban. Paracetamol is vaak een veiliger alternatief.
• Antidepressiva: Sommige middelen zoals SSRI’s kunnen het bloedingsrisico licht verhogen.
• Antischimmelmiddelen: Bepaalde middelen tegen schimmelinfecties kunnen de werking van deze bloedverdunners versterken.

Kosten en Vergoeding

Beide medicijnen zijn merkgeneesmiddelen en dus relatief duur. In Nederland worden ze vergoed door de basisverzekering, maar je betaalt wel een eigen risico.

De daadwerkelijke prijs verschilt per apotheek, maar reken op een bedrag tussen de €150 en €300 per maand zonder korting. Zodra er generieke varianten op de markt komen (wat de komende jaren verwacht wordt), zullen de prijzen dalen, maar tot die tijd is de keuze vooral medisch en niet financieel.

Conclusie: Apixaban of Rivaroxaban?

Is er een winnaar? Nee, en ja. Het hangt er echt van af wat je prioriteit is.

Kies je voor apixaban (Eliquis)? Dan kies je voor een middel dat tweemaal daags wordt ingenomen, maar dat een lager risico op maagbloedingen lijkt te hebben en flexibeler is qua dosering (bijvoorbeeld bij lichtere patiënten). Het is een stabiele keuze voor langdurige bescherming tegen beroertes bij hartritmestoornissen.

Kies je voor rivaroxaban (Xarelto)? Dan kies je voor gebruiksgemak: één keer per dag innemen, bij de avondmaaltijd.

Het is zeer effectief, vooral na orthopedische operaties, maar heeft een iets hoger risico op maagklachten en bloedingen in het maagdarmkanaal. De beslissing wordt uiteindelijk genomen in overleg met je arts, gebaseerd op je leeftijd, nierfunctie, gewicht en de specifieke aandoening. Voor de meeste patiënten zijn beide middelen uitstekende opties die het leven veiliger maken zonder de constante zorgen van de oude bloedverdunners uit onze koopgids. De moraal van het verhaal?

Beide middelen doen hun werk goed. De beste keuze is degene die het beste past bij jouw dagelijks leven en medische profiel. En onthoud: altijd je arts raadplegen voordat je van medicijn wisselt of stopt.