Cholesterolverlagers vergelijken de complete gids

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Je hebt het gehoord van de huisarts: je cholesterol is te hoog.

Een vervelende boodschap, want het kan serieuze risico’s met zich meebrengen voor je hart en bloedvaten. Maar gelukkig is er veel aan te doen. De wereld van cholesterolverlagers is alleen best groot en soms ingewikkeld. Wat zijn nu precies die pillen, wat doen ze en wat zijn de verschillen? In deze gids nemen we ze op een rijtje, zodat je precies weet wat je kunt verwachten.

Eerst even snel: wat is cholesterol eigenlijk?

Cholesterol is lang niet altijd je vijand. Het is een vetachtige stof die je lichaam zelf aanmaakt en die je nodig hebt voor gezonde cellen en de aanmaak van vitamines en hormonen.

Het gaat mis als je te veel 'slecht' cholesterol (LDL) in je bloed hebt.

• LDL-cholesterol: Dit is het 'slechte' cholesterol. Je wilt dit zo laag mogelijk hebben.
• HDL-cholesterol: Dit is het 'goede' cholesterol. Het ruimt het slechte cholesterol op en brengt het naar de lever.
• Triglyceriden: Dit is een ander type vet in je bloed, dat ook meetelt voor je totale risico.

Dit LDL kan zich ophopen aan de binnenkant van je slagaders, zoals een soort roest in een leiding. Dit zorgt voor vernauwingen (aderverkalking) en verhoogt de kans op een hartaanval of beroerte. Om te weten waar je aan toe bent, meet je de volgende waarden:

Standaardwaarden zijn een leidraad, maar jouw persoonlijke streefwaarde hangt af van je totale risico. Een arts beoordeelt dit altijd in context.

De medicijnen op een rij

Als leefstijlveranderingen niet genoeg zijn, schrijft een arts medicijnen voor. De meeste werken heel effectief, maar ze hebben allemaal hun eigen aanpak en bijzonderheden.

Statines: de gouden standaard

Statines zijn de meest voorgeschreven cholesterolverlagers en dat is niet voor niets. Ze remmen de aanmaak van cholesterol in je lever. Denk hierbij aan bekende namen als Atorvastatine (Lipitor), Rosuvastatine (Crestor) en Simvastatine (Zocor). Ze zijn er in verschillende sterktes, vaak vanaf 5 mg tot 80 mg per dag.

Statines zijn krachtig en bewezen effectief. Ze verlagen het LDL-cholesterol met 25% tot 50%.

Ezetimibe: de remmer van de opname

Het bekendste nadeel is spierpijn of spierzwakte. Dit overkomt niet iedereen, maar het is een veelbesproken bijwerking.

De meeste mensen hebben er echter geen last van of de klachten verdwijnen vanzelf. Een geruststellende gedachte: uit jarenlange onderzoeken blijkt dat statines het risico op hartaanvallen en beroertes aanzienlijk verlagen. Waar statines de aanmaak remmen, werkt Ezetimibe (vaak verkocht als Zestoretic) op een andere manier.

Het zorgt ervoor dat je darmen minder cholesterol uit voeding opnemen. Het is een pil van 10 mg per dag.

PCSK9-remmers: de krachtpatsers via injectie

Ezetimibe wordt vaak gebruikt als een statine zoals simvastatine alleen niet voldoende werkt. Door ze te combineren, bereik je een extra verlaging van ongeveer 15% tot 20%. Het fijne is dat ezetimibe over het algemeen heel goed wordt verdragen en weinig bijwerkingen kent.

Dit zijn de nieuwste en krachtigste cholesterolverlagers. Denk aan merken als Repatha (evolocumab) en Praluent (alirocumab).

Ze werken via een ingewikkeld mechanisme: ze zorgen ervoor dat je lever meer receptoren krijgt om LDL-cholesterol uit je bloed te halen. Het resultaat is een enorme daling van het LDL, soms wel meer dan 60%.

Het belangrijkste verschil: dit zijn injecties. Je geeft ze eens in de twee weken of eens per maand zelf een prikje.

Galzuurbindende middelen: de oude garde

Ze zijn vooral bedoeld voor mensen met een zeer hoog risico die niet goed reageren op statines, of voor mensen die een erfelijke vorm van hoog cholesterol hebben. Een nadeel is de prijs; deze medicijnen zijn veel duurder dan de pillen. Deze medicijnen, zoals Cholestyramine, werken in de darm. Ze vangen galzuren op en zorgen dat je lichaam deze opnieuw moet aanmaken.

Bij die aanmaak wordt cholesterol gebruikt. Het werkt, maar het is vaak lastig te gebruiken.

Fibraten: de triglyceriden-specialist

De middelen kunnen zorgen voor darmklachten zoals obstipatie en een opgeblazen gevoel.

Tegenwoordig schrijven artsen ze steeds minder vaak voor. Deze groep, met namen als Gemfibrozil of Fenofibraat, is vooral goed in het verlagen van triglyceriden. Ze kunnen ook het HDL (het goede cholesterol) een beetje verhogen, maar ze doen niet zo veel voor het LDL. Ze worden vaak gebruikt als triglyceriden het grootste probleem zijn, of in combinatie met andere middelen.

De kracht van een andere levensstijl

Medicijnen zijn een hulpmiddel, maar ze kunnen een ongezonde levensstijl niet helemaal compenseren. Een aanpak zonder medicijnen (of als aanvulling daarop) begint bij je dagelijkse gewoontes. Wat kun je zelf doen?

• Eet slim: Kies voor oplosbare vezels (havermout, bonen, appels), onverzadigde vetten (olijfolie, noten, vette vis) en vermijd bewerkte producten en verzadigde vetten.
• Beweeg: Probeer minstens 150 minuten matige beweging per week te halen. Dit helpt het HDL te verhogen en het LDL te verlagen.
• Stop met roken: Roken verlaagt het goede HDL en beschadigt je bloedvaten.
• Supplementen: Producten met visolie, psylliumvezels of rode gistrijst (wat van nature statine-achtige stoffen bevat) kunnen soms helpen. Ze zijn geen vervanging van medicijnen, maar kunnen een licht verhoogde waarde soms net genoeg bijstellen. Overleg altijd met je arts voordat je supplementen slikt, want ze kunnen interacties hebben.

Wat zijn de minste bijwerkingen?

Dit is een lastige vraag, want ieder lichaam reageert anders. Toch zijn er wel trends te zien.

• De minste bijwerkingen hebben vaak Ezetimibe en de galzuurbindende middelen (maar die laatste groep geeft wel vaak darmklachten).
• De meest bekende bijwerkingen zitten bij de statines (spierklachten). Echter, de nieuwste generatie statines zoals Rosuvastatine hebben vaak minder interacties en soms minder klachten dan oudere soorten.
• PCSK9-remmers zijn qua bijwerkingen vaak heel goed te doen, maar het is en blijft een injectie.

De keuze is dus een afweging tussen effectiviteit, leefgemak en wat je lichaam aankan. Dit bespreek je met je arts.

Wat kost het en wat vergoedt de verzekering?

De kosten lopen flink uiteen. Gokope statines (generieke medicijnen) kosten vaak maar een paar euro per maand.

De nieuwere pillen en zeker de injecties (PCSK9-remmers) zijn fors duurder, soms wel honderden euro’s per maand. In Nederland worden deze medicijnen meestal vergoed vanuit de basisverzekering, mits ze door een arts zijn voorgeschreven en je de diagnose hebt. Het is wel verstandig om te checken of je apotheek een goedkoper alternatief (een generiek medicijn) kan leveren. Dat scheelt vaak in je eigen risico.

Conclusie: kiezen wat bij je past

Hoog cholesterol is serieus, maar er is gelukkig veel aan te doen. De bekende statines zijn de hoeksteen van de behandeling voor veel mensen, vanwege hun bewezen effect op het voorkomen van hartziekten.

Werken ze niet of ervaar je vervelende bijwerkingen zoals spierpijn? Dan is Ezetimibe een logische volgende stap.

En voor degenen die echt alles op alles moeten zetten, zijn de krachtige PCSK9-injecties beschikbaar. Wat je ook slikt, een gezonde levensstijl blijft de basis. Praat goed met je dokter over wat het beste bij jouw situatie past, welke bijwerkingen je kunt verwachten en wat de kosten zijn.

Zo kom je samen tot een plan dat werkt voor jouw hart. Disclaimer: Dit artikel is bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts bij gezondheidsvragen.