Ciprofloxacine bijwerkingen die je moet kennen

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Stel je voor: je voelt je beroerd, de dokter schrijft je Ciprofloxacine voor, en je bent blij dat je antibioticum hebt. Maar dan begin je je af te vragen: "Wat zijn nu eigenlijk de échte risico's?" Je wilt niet voor verrassingen komen te staan.

Goed dat je dit leest, want dit medicijn is krachtig, soms té krachtig.

In deze blog duiken we in de wereld van Ciprofloxacine, zonder blad voor de mond. We bespreken wat je kunt verwachten, van de kleine irritaties tot de serieuze klachten die je echt in de gaten moet houden. Laten we beginnen.

Wat is Ciprofloxacine eigenlijk?

Ciprofloxacine is een zwaar geschut in de antibiotica-wereld. Het behoort tot de groep van fluorochinolonen.

Deze medicijnen zijn ontworpen om bacteriën keihard te raken. Ze werken door de aanmaak van nieuw DNA bij bacteriën te blokkeren. Zonder DNA kunnen ze zich niet vermenigvuldigen en sterven ze langzaam af.

• Urneweginfecties (blaasontsteking die niet wil wijken).
• Longontsteking.
• Huidinfecties (na een beet of wond).
• Botinfecties.

Je arts schrijft het vaak voor bij hardnekkige infecties. Denk aan: Het is verkrijgbaar als pil, capsule of als injectie.

Het merk is vaak van Bayer, maar de generieke versies zijn in Nederland ook volop beschikbaar via apotheken zoals Medsafe of Sandoz. Het is een effectief medicijn, maar de bijwerkingen kunnen behoorlijk heftig zijn. Dat komt omdat het niet alleen de slechte bacteriën aanpakt, maar soms ook je eigen cellen een beetje raakt.

De vervelende, maar vaak onschuldige bijwerkingen

De meeste mensen die Ciprofloxacine slikken, merken in de eerste dagen het meest van de bijwerkingen. Dit zijn vaak klachten die horen bij bijna elk antibioticum.

Darmen op stelten

Ze zijn vervelend, maar meestal niet gevaarlijk. De meest voorkomende klacht?

• Misselijkheid en braken.
• Diarree (van waterdun tot zeer frequent).
• Een opgeblazen gevoel en krampen.

Je maag en darmen die op tilt slaan. Ciprofloxacine maakt geen onderscheid tussen goede en slechte bacteriën in je darmen. Het wist een beetje je darmflora uit. Dit zorgt voor:

Hoofdpijn en duizeligheid

Ongeveer 1 op de 3 mensen heeft hier last van. Tip: eet licht en vermijd zware, vette maaltijden tijdens de kuur. Een probioticum kan soms helpen om je darmen te kalmeren, maar overleg dit wel even met je apotheker. Veel gebruikers melden dat ze zich "niet lekker in hun vel voelen".

• Hoofdpijn (vaak een drukkend gevoel).
• Duizeligheid, alsof je net van een achtbaan stapt.
• Extreme vermoeidheid.

Je kunt last krijgen van: Deze duizeligheid kan ervoor zorgen dat je evenwicht even zoek is.

Mond en huid

Wees dus voorzichtig met autorijden of het bedienen van zware machines als je je niet honderd procent voelt. Sommige mensen krijgen last van een droge mond of pijnlijke zweertjes (stomatitis).

Ook een lichte huiduitslag of jeuk kan voorkomen. Dit is vaak mild, maar wel vervelend.

De minder bekende, maar serieuze klachten

Nu komen we bij de klachten die vaak onderbelicht blijven, maar waar je wel echt op moet letten. Dit zijn de signalen dat Ciprofloxacine het misschien net iets te bondig maakt met je lichaam. Fluorochinolonen staan erom bekend dat ze invloed hebben op je bindweefsel.

Spieren en pezen: het zwakke punt

Je pezen (de 'touwtjes' die je spieren aan je botten verbinden) kunnen hier gevoelig voor zijn.

Je kunt last krijgen van: In ernstige gevallen kan een pees zelfs scheuren. Dit gebeurt soms al tijdens de kuur, maar ook nog weken erna.

• Spierpijn die niet normaal aanvoelt.
• Stijfheid, vooral in de ochtend.
• Pijn in de pezen, met name de Achillespees (de pees achter je hiel).

Als je plotseling hevige pijn voelt bij je hiel of schouder, stop dan met bewegen en bel je dokter. Een ander serieus punt is de invloed op je zenuwstelsel. Sommige mensen ervaren: Dit heet perifere neuropathie.

Zenuwen en tintelingen

In de meeste gevallen is dit tijdelijk, maar er zijn gevallen bekend waarbij de schade blijvend is.

• Tintelingen, alsof je arm of been 'slaapt'.
• Gevoelloosheid.
• Een branderig gevoel in de handen of voeten.

Voel je je 'anders' dan normaal? Luister naar je lichaam.

De alarmbellen: wanneer moet je direct naar de dokter?

Er zijn situaties waarin je niet moet afwachten, maar direct actie moet ondernemen. Ciprofloxacine kan zelden, maar wel ernstige, reacties geven.

Hart en geest

Deze medicijnen kunnen de elektrische activiteit in je hart beïnvloeden. Dit heet een QT-tijdverlenging.

• Een onregelmatige hartslag of hartkloppingen.
• Flauwvallen of duizeligheid.

Je merkt dit aan: Daarnaast zijn er meldingen van psychische bijwerkingen. Hoewel zeldzaam, kunnen sommige mensen – vergelijkbaar met bijwerkingen bij andere medicatie – last krijgen van: Als je merkt dat je stemming drastisch verandert of je hart tekeer gaat, stop de kuur niet zomaar, maar bel je huisarts of de huisartsenpost.

• Extreme angst of paniek.
• Depressieve gevoelens.
• Hallucinaties of verwardheid.

Een allergische reactie is altijd reden voor paniek. Bij Ciprofloxacine kan dit zich uiten in: Dit is direct een geval voor de SEH (Spoedeisende Hulp).

Ernstige allergie

• Gezwollen lippen, tong of gezicht.
• Moeite met ademhalen of een beklemmend gevoel op de borst.
• Hevige jeuk of galbulten over je hele lichaam.

Wat te doen als je deze klachten krijgt?

Als je begint met Ciprofloxacine, ben je zelf de baas over je gezondheid. Je bent geen proefkonijn. Hier zijn een paar simpele regels om de kuur zo veilig mogelijk te maken:

1. Drink veel water: Ciprofloxacine kan uitdroging veroorzaken, zeker als je ook diarree hebt. Bovendien is het goed voor je nieren.
2. Vermijd de zon: Dit antibioticum maakt je huid gevoeliger voor UV-licht. Je verbrandt veel sneller. Smeer je goed in of blijf uit de zon.
3. Wees voorzichtig met beweging: Omdat je pezen gevoeliger zijn, is het verstandig om geen extreme sportieve prestaties te leveren tijdens de kuur. Geen marathon lopen, geen zware gewichten tillen.
4. Check je medicijnen: Ciprofloxacine kan wisselwerkingen hebben met andere middelen. Gebruik je maagzuurremmers (zoals Omeprazol) of bloedverdunners? Geef dit altijd door.

Hoe lang blijf je er last van hebben?

Een vraag die veel gesteld wordt: "Wanneer ben ik er weer vanaf?"

Voor de meeste milde klachten (misselijkheid, diarree) geldt: zodra je de laatste pil hebt geslikt en je lichaam het medicijn heeft afgebroken, meestal binnen 24 tot 48 uur. Voor de zwaardere klachten (spierpijn, zenuwpijn) kan het langer duren. Bij sommige mensen verdwijnen deze klachten pas na een week of twee.

In zeer uitzonderlijke gevallen (de zogenaamde 'fluoroquinolone toxicity') blijven klachten maanden of zelfs jaren hangen. Dit is gelukkig extreem zeldzaam, maar het bestaat.

Conclusie: Wees alert, niet bang

Ciprofloxacine is een nuttig medicijn dat levens kan redden bij ernstige infecties. Het is geen medicijn om lichtvaardig te gebruiken, maar het is ook geen gif als het goed wordt voorgeschreven.

De sleutel is communicatie. Ken je lichaam. Voel je iets wat niet klopt? Twijfel niet en neem contact op met je arts.

Een goede dokter wil weten hoe je reageert. Zo help je niet alleen jezelf, maar ook andere patiënten in de toekomst. Beterschap!