Antibiotica en diarree wat doe je eraan

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Antibiotica zijn krachtige medicijnen die ons leven redden. Ze zijn onmisbaar bij het bestrijden van vervelende infecties.

Maar er zit een keerzijde aan al dit moois: diarree. Je begint net braaf aan je kuur en ineens zit je de hele dag op het toilet.

Het is een bekend en enorm vervelend probleem. Gelukkig hoef je je hier niet zomaar bij neer te leggen. In dit artikel lees je wat er precies in je lijf gebeurt en, nog belangrijker, wat je ertegen kunt doen.

Waarom word je eigenlijk zo beroerd van die pillen?

Om te begrijpen waarom antibiotica voor een loopneus (maar dan van de andere kant) zorgt, moeten we even kijken naar je darmen. Stel je je darmen voor als een bruisende stad vol met miljarden bacteriën.

Dit is je microbioom. Normaal gesproken zorgen die bacteriën voor een goede balans: ze helpen bij je spijsvertering, je weerstand en je algehele gezondheid. Antibiotica werkt helaas als een soort bommetje.

Het is ontworpen om bacteriën te doden, en dat doet het goed.

Het maakt echter geen onderscheid tussen de boosdoeners die je ziek maken en de goede bacteriën die je nodig hebt. Het antibioticum raast door je darmen en veegt een groot deel van die goede bevolking weg. Door deze verarming en verstoring van de balans (we noemen dat 'disbiose') gaat je spijsvertering op slot of juist volledig open, wat resulteert in diarree.

Hoe erg kan het worden?

Antibiotica-geassocieerde diarree (AAD) klinkt misschien onschuldig, maar het kan behoorlijk roet in het eten gooien.

Meestal begint het terwijl je de kuur nog gebruikt of kort erna. De ernst verschilt enorm van persoon tot persoon. Bij de meeste mensen blijft het bij een vervelende, tijdelijke loop die vanzelf overgaat zodra de kuur klaar is. Maar soms is het heftiger.

Door de waterverlies kun je je slap en duizelig voelen (uitdroging is een reëel gevaar). In sommige gevallen groeit er iets heel vervelends in de lege plekken die de goede bacteriën hebben achtergelaten: de Clostridium difficile-bacterie. Die kan voor ernstige buikkrampen, koorts en een veelvoud aan wc-bezoekjes zorgen en is vaak lastig te verslaan.

Wat te doen tegen diarree van antibiotica? De stappenplan

Oké, je zit in de problemen. Wat nu? Paniek is nergens voor nodig, maar het is slim om direct actie te ondernemen.

1. Zorg dat je gehydrateerd blijft

Hier zijn de beste stappen die je kunt zetten om je lijf te helpen herstellen.

2. Pas je dieet tijdelijk aan

Dit is stap nummer één en het allerbelangrijkste. Diarree spoelt niet alleen voeding, maar ook enorm veel vocht en zouten (elektrolyten) uit je lichaam. Je lichaam is deze bouwstoffen nodig om goed te kunnen functioneren.

• Witte rijst of beschuit
• Appelmoes
• Gekookte aardappelen
• Bananen

Water is goed, maar het haalt de zouten niet aan. Ga daarom voor een sportdrankje of een speciale ORS-oplossing (Oral Rehydration Solution) bij de drogist.

3. Overweeg probiotica (maar slim)

Die vullen het verlies aan. Als je darmen al overgevoelig zijn, hoef je ze nu niet te verleiden met zware kost. Je hoeft niet meteen een drastisch dieet te volgen, maar het helpt om even te kiezen voor rustige maaltijden. Denk aan: Vermijd voor nu even vet eten, extreem pittige gerechten en grote hoeveelheden suiker.

Dat zijn brandstof voor de verkeerde bacteriën en irriteren je darmen alleen maar meer.

Probiotica zijn eigenlijk de versterking voor je leger aan goede bacteriën. Ze zijn de helden in dit verhaal. Onderzoek toont aan dat het slikken van probiotica tijdens een antibioticakuur de kans op diarree aanzienlijk verkleint.

Ze helpen de balans sneller te herstellen. Er is een klein addertje onder het gras: de timing.

Slik je probiotica tegelijk met je antibioticum? Dan wordt het goede supplement vaak direct weer doodgeslagen door het medicijn. De gouden tip is om minimaal 2 uur pauze te nemen tussen het innemen van je antibioticum en je probiotica.

Populaire en goed onderzochte stammen zijn Lactobacillus rhamnosus GG en Saccharomyces boulardii. Merken als Align, Culturelle of Garden of Life zijn bekende namen die vaak worden aangeraden. Kijk op de verpakking naar het aantal levende eenheden (CFU's); hoe hoger, hoe beter het effect vaak is.

Hoe voorkom je het de volgende keer?

Voorkomen is beter dan genezen, ook hier. Hoewel je een antibioticakuur soms echt nodig hebt, zijn er manieren om de klachten te minimaliseren: Antibiotica is een uitvinding van jewelste, maar je lichaam verdient wat extra zorg tijdens de kuur. Luister naar je lijf, zorg voor de juiste brandstof en geef je darmen de kans om te herstellen. Zo kom jij die kuur weer glansrijk door!

• Eet vezelrijk: Een gezonde darmflora begint bij gezonde voeding. Volle granen, groenten en fruit zorgen voor een stabiele basis.
• Vraag je arts: Is dit antibioticum wel echt nodig? Voor virale infecties zoals een gewone griep werken antibiotica niet, dus sla die dan vooral over.
• Start op tijd met probiotica: Begin al een paar dagen voordat je met de antibiotica begint met een goed probiotica-supplement. Zo bouw je een buffer op.