Loperamide bij diarree veilig of niet

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Diarree. Het is zo’n woord waar je eigenlijk niet over na wilt denken totdat het je overkomt.

Dan zit je vast aan de WC, voel je je beroerd en is je agenda volledig in de war.

In je zoektocht naar een snelle oplossing, grijp je waarschijnlijk naar het middel dat iedereen kent: Loperamide. Maar voordat je die pil doorslikt, is het slim om even door te lezen. Want is dat wel zo veilig? Laten we het helder en eerlijk hebben over wat dit medicijn nu écht doet met je lijf.

Wat doet Loperamide nu eigenlijk?

Stel je je darmen voor als een soort transportband. Normaal bewegen ze rustig voedsel en vocht naar de uitgang.

Bij diarree gaat die band veel te hard. Alles spoelt erdoorheen en je hebt geen controle meer. Loperamide grijpt in. Het is een rem. Letterlijk.

Het vertraagt de beweging van je darmen drastisch. Hierdoor krijgt je lichaam veel meer tijd om het vocht uit je ontlasting te halen. Resultaat?

Je krijgt weer controle, je hoeft minder vaak en de ontlasting wordt weer steviger.

Je kent het waarschijnlijk van merken als Imodium of Lopendium. Het is een zogenaamd 'opioïd'. Nu schrik je misschien, want opioïden zijn vaak sterke pijnstillers zoals morfine. Het klopt dat het familie is, maar Loperamide werkt vooral in je darmen en nauwelijks in je hersenen. Daarom word je er niet suf van en is het zonder recept verkrijgbaar.

Wanneer slik je het en wanneer absoluut niet?

Loperamide is een symptoomremmer. Het stopt de diarree, maar geneest de oorzaak niet.

Gewone, onschuldige diarree

Dat is het cruciale verschil. Heb je last van een buikgriepje, een verkeerde maaltijd of reisdiarree?

De uitzonderingen: Doe het niet!

Dan is Loperamide vaak een uitkomst. Je wilt immers gewoon je bed uit, naar je werk of in het vliegtuig stappen zonder constant een wc te zoeken. In deze gevallen is het kortdurend gebruiken meestal veilig.

Er zijn situaties waarin je beter helemaal niets kunt slikken. Doe dat niet bij: Waarom? Omdat Loperamide de boel op slot gooit. Giftige stoffen of bacteriën blijven langer in je lichaam en kunnen zich vermenigvuldigen. Dat maakt je alleen maar zieker.

• Bloed in je ontlasting: Als je bloed of slijm bij de diarree ziet, stop dan direct. Dit duidt op een infectie die je lichaam moet uitscheiden.
• Hevige koorts: Een combinatie van koorts en diarree is vaak een teken dat je lichaam vecht tegen een bacterie of virus. Je wilt dit eruit hebben, niet op slot zetten.
• Voedselvergiftiging: Als je denkt dat je giftige stoffen hebt binnengekregen, spoel je lichaam het er liever uit dan dat je het vasthoudt.

De bijwerkingen: Wat merk je?

Natuurlijk heeft elk medicijn bijwerkingen. Bij Loperamide zijn de meest voorkomende eigenlijk best logisch als je weet wat het doet.

Omdat het je darmen tot rust brengt, kan het zorgen voor: Over het algemeen zijn deze klachten mild en tijdelijk. De echte gevaren zitten hem in de extreme situaties.

• Verstopping (constipatie): De boel remt zo goed dat het muurvast kan raken. Je buik kan opzetten en pijn doen.
• Opgeblazen gevoel: Gas kan minder goed weg.
• Droge mond: Een vaak gemelde klacht.

De gevaren: Overdosis en langdurig gebruik

Hier wordt het serieus. Omdat Loperamide in de hersenen amper werkt, denken veel mensen: "Ik kan wel wat meer nemen om het zeker te weten." Dit is levensgevaarlijk. Als je te veel slikt, dringt het medicijn alsnog door tot je hersenen en je hart.

Hartproblemen door te veel pillen

Het kan leiden tot ernge hartritmestoornissen. Je hart gaat te snel of te langzaam slaan, soms met een fatale afloop.

Darmverlamming

In de Verenigde Staten waarschuwt de FDA hier al jaren nadat meerdere mensen overleden aan een overdosis Loperamide. Als je het te lang achter elkaar gebruikt (langer dan 48 tot 72 uur zonder doktersadvies), kan je darmwand lui worden. Heel lui.

Hij stopt met bewegen. Je krijgt dan een zogenaamde 'ileus', een complete darmparalyse. Je krijgt dan geen ontlasting meer, je buik zet op en je krijgt hevige pijn. Dit vereist directe medische hulp.

Hoe doseren? De gouden regels

Wil je het veilig gebruiken? Houd je dan aan de basisregels.

De meeste verpakkingen, van het bekende Imodium tot de huismerken van Kruidvat of Etos, hebben een standaard dosering. Voor volwassenen is het starten meestal: De limiet ligt vaak op 8 tot 12 tabletten per 24 uur. Overschrijd dit nooit. Slik de tabletten met een slok water, niet met alcohol.

• 2 tabletten (4 mg) direct.
• Daarna 1 tablet na elke losse dunne ontlasting.

Specifieke situaties: Zwangerschap en andere medicijnen

Zwangerschap en borstvoeding

Ben je zwanger? Dan wil je geen onnodige risico’s nemen.

Hoewel Loperamide weinig in het bloed komt, is het officieel niet de eerste keuze.

Interacties met andere middelen

Veel artsen raden het af, zeker in het eerste trimester. Probeer eerst veel water te drinken en te rusten. Overleg altijd met je verloskundige of arts voordat je iets slikt.

Loperamide werkt soms samen met andere medicijnen. Gebruik je antidepressiva (met name SSRI’s), of bepaalde pijnstillers? Dan kan de combinatie zorgen voor extra bijwerkingen of een verhoogde kans op het serotoninesyndroom. Ook als je medicijnen gebruikt die je hartritme beïnvloeden, is voorzichtigheid geboden.

Alternatieven: Is een pil altijd nodig?

Soms is je lichaam gewoon boos en heeft het even tijd nodig. Een pilletje is niet altijd het antwoord. Probeer dit eerst:

• Oralit: Dit is een zoutoplossing die je kunt kopen bij de apotheek of drogist. Het voorkomt uitdroging en helpt je lichaam herstellen. Dit is vaak belangrijker dan het stoppen van de diarree.
• Dieet: Eet wit brood, witte rijst, bananen en appelmoes (de BRAT-dieet regel). Vermijd vet eten, zuivel en cafeïne.
• Gist: Sommige mensen zweren bij het eten van actieve gist (zoals in biergisttabletten) om de stoelgang te normaliseren, al is de wetenschap hierover wisselend.

Conclusie: Een handige bondgenoot of een sluipend gevaar?

Loperamide is een fantastisch hulpmiddel als je het slim gebruikt. Het geeft je de rust en controle terug tijdens een vervelende dag. Het is veilig voor kortdurend gebruik bij simpele diarree, mits je begrijpt hoe loperamide precies werkt.

Maar het is geen snoepje. Het is een chemische rem die je serieus moet nemen.

Slik nooit meer dan de aangegeven dosis, ga er nooit langer dan een paar dagen mee door en gebruik het nooit bij koorts of bloedverlies. Luister naar je lichaam. Als de diarree niet stopt of je voelt je steeds beroerder, dan is het tijd voor de dokter, niet voor een extra pil. Blijf veilig!