Maagklachten door medicijnen hoe herken je ze

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Een zwaar gevoel, een zeurende pijn of brandend maagzuur: maagklachten zijn vervelend en komen ontzettend veel voor. Vaak verdenken we meteen die laatste portie kapsalon of een stressvolle week, maar soms is de dader dichter bij huis te vinden: je medicijnkastje.

Veel medicijnen die we dagelijks slikken, blijken een flinke aanslag te plegen op onze maag.

Het lastige is dat je niet meteen doorhebt dat je pilletje de boosdoener is. De klachten kunnen variëren van een licht ongemak tot serieuze pijnen. In dit artikel duiken we in de wereld van maagklachten door medicatie. We laten je zien hoe je ze herkent, welke middelen het vaakst toeslaan en, het allerbelangrijkste, wat jij kunt doen om je maag te kalmeren.

Waarom doet mijn maag zeer?

Maagklachten is een containerbegrip. Het kan van alles zijn: een brandend gevoel achter het borstbeen, een opgeblazen buik, misselijkheid, boeren of een zeurende pijn.

Normaal gesproken beschermt een slijmlaagje je maagwand tegen het scherpe maagzuur. Je maag is dus bestand tegen zuren, maar bepaalde medicijnen kunnen dit beschermende laagje aantasten of de zuurproductie flink opdrijven. En daar begint het gedoe.

De grootste boosdoeners op een rij

Niet elk medicijn is even slecht voor je maag. Sommige zijn echte klassiekers die bij bijna iedereen voor problemen zorgen.

Hier zijn de meest voorkomende verdachten. NSAID's, oftewel Niet-Steroïde Anti-Inflammatoire Geneesmiddelen, zijn de onbetwiste nummer één als het om maagklachten gaat. Denk aan pijnstillers als ibuprofen (merknamen zoals Nurofen), naproxen (Aleve) en diclofenac (Voltaren). Ze zijn fantastisch tegen hoofdpijn, spierpijn en gewrichtspijn, maar ze hebben een duistere kant.

1. NSAID's: de pijnstillers die prikken

Ze remmen de aanmaak van prostaglandinen af. Dat zijn stoffen die zorgen voor pijn en ontsteking, maar óók voor de bescherming van je maagwand.

Door die remming wordt je maagwand kwetsbaarder voor zuur. Bij ongeveer 1 op de 5 mensen die deze middelen langdurig gebruikt, ontstaan er klachten.

2. Antibiotica: de sloper van je balans

Vooral als je ze slikt op een lege maag, is het risico groot. Antibiotica zijn nodig om een infectie te bestrijden, maar ze maken helaas geen onderscheid tussen goede en slechte bacteriën. Ze vernietigen een groot deel van je darmflora, de natuurlijke balans in je buik.

Dit leidt vaak tot diarree, buikkrampen en misselijkheid. Hoewel dit technisch gezien een darmaandoening is, voelt het voor jou als vervelende maagklachten.

3. Maagzuurremmers (PPI's): de vicieuze cirkel

Een kuur van een week kan je spijsvertering soms wekenlang van slag houden. Je zou denken dat maagzuurremmers zoals omeprazol (Losec) en pantoprazol (Pantocid) juist goed zijn voor je maag, en dat klopt op de korte termijn. Ze dempen de zuurproductie en geven verlichting bij brandend maagzuur, al is het goed om je in te lezen in de mogelijke omeprazol bijwerkingen op lange termijn.

Het gevaar schuilt in langdurig gebruik. Je lichaam went aan de lage zuurgraad en gaat juist meer zuur produceren als je stopt.

4. Antidepressiva en chemotherapie

Bovendien heb je een bepaalde zuurgraad nodig om voedingsstoffen zoals vitamine B12 en magnesium goed op te nemen. Te lang doorslikken kan dus voor nieuwe problemen zorgen.

Ook antidepressiva, met name de SSRI's zoals sertraline (Zoloft) en fluoxetine (Prozac), kunnen de boel op stelten zetten.

Ze beïnvloeden de hersenen, maar ook de zenuwen in je darmen, waardoor je maaglediging vertraagt of versnelt. Chemotherapie is een klasse apart; de medicijnen zijn vaak extreem agressief voor het slijmvlies van de hele spijsverteringskanaal, wat tot hevige misselijkheid en braken leidt.

Hoe weet je zeker dat het aan de medicijnen ligt?

Je arts de schuld geven is makkelijk, maar het is handig om eerst zelf de puzzel te leggen. Hoe herken je het patroon?

• De timing klopt: De klachten begonnen vlak nadat je met een nieuw medicijn bent gestart. Of juist na een dosisverhoging.
• Rust na stoppen: De pijn of misselijkheid neemt af of verdwijnt als je de kuur afbouwt of stopt. Dit is een heel sterk signaal.
• Herhaling: Je merkt dat je klachten terugkomen zodra je weer begint met slikken.
• Geen andere verklaring: Je eetpatroon is niet veranderd, je hebt geen stress en je voelt je verder fit.

Wat kun je ertegen doen? Praktische stappen

Gelukkig hoef je niet zomaar met de pijn te blijven zitten. Er zijn genoeg acties die je kunt ondernemen, van simpel tot serieus.

Overleg altijd met je arts of apotheker

Dit is stap één. Stop nooit zomaar met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen. Bespreek je klachten. Soms is er een alternatief beschikbaar dat wel werkzaam is maar minder agressief voor je maag, of kun je veilig je omeprazol afbouwen.

Eet slim en gebruik bescherming

Een andere dosering kan ook helpen. Een apotheker is een expert op het gebied van medicijnen en kan je vaak al heel ver helpen.

De manier waarop je slikt, maakt enorm uit. Slik pijnstillers zoals ibuprofen altijd tijdens of net na een maaltijd. Een volle maag vangt de klap op.

Leefstijl aanpassen

Neem ze nooit vlak voor het slapengaan op een lege maag. Als je langdurig NSAID's moet slikken, lees dan hier wanneer maagbeschermers bij ibuprofen nodig zijn om je maagwand te ontzien.

Je leefstijl kan je medicatiegebruik ondersteunen of juist verergeren. Roken en alcohol zijn funest voor je maag.

Probiotica als hulpmiddel

Probeer dit te minderen of te stoppen. Eet liever vijf kleine maaltijden per dag dan drie grote. Vermijd scherp gekruid voedsel en vet eten als je klachten hebt. En probeer stress te verminderen; ook dat heeft een directe invloed op je maag.

Vooral na een antibioticakuur kan het zinvol zijn om je darmflora te ondersteunen met probiotica. Dit zijn capsules met goede bacteriën die helpen je natuurlijke balans te herstellen. Dit kan de duur van je klachten verkorten.

Wanneer het écht ernstig is

Luisteren naar je lichaam is key. De meeste maagklachten zijn onschuldig, maar er zijn signalen die je niet moet negeren.

• Zwarte, teerachtige ontlasting of bloed bij de ontlasting.
• Braaksel dat eruitziet als koffiedik of bloed bevat.
• Een plotselinge, hevige pijn in je bovenbuik die niet weggaat.
• Onverklaarbaar gewichtsverlies.

Zoek direct medische hulp bij: Deze kunnen wijzen op een maagzweer, een bloeding of een andere ernstige aandoening die directe behandeling nodig heeft.

Vertrouw op je eigen gevoel; als het niet goed voelt, ga dan naar de huisarts.