Azitromycine wanneer krijg je dit medicijn

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Azitromycine is misschien wel het bekendste antibioticum naast penicilline. Je hebt er vast weleens van gehoord, of misschien heb je het zelfs wel eens geslikt.

Het staat in de volksmond vaak bekend als dat 'kuurtje van drie pillen' dat wonderen doet. Maar wat is het nu precies? En wanneer schrijft een arts het eigenlijk voor?

In dit artikel nemen we je mee in de wereld van azitromycine.

We kijken niet alleen naar waar het goed voor is, maar ook hoe het werkt en wat je kunt verwachten. Want hoewel het een superhandig medicijn is, is het wel belangrijk om te weten wat je slikt. Laten we beginnen.

Wat is azitromycine eigenlijk?

Stel je voor: je hebt een nare bacterie in je lichaam die voor klachten zorgt.

Azitromycine is een antibioticum dat in de groep van 'macroliden' valt. Zonder al te technisch te worden: het gaat die vervelende bacteriën te lijf door ze te dwingen te stoppen met groeien. Ze kunnen zich niet meer vermenigvuldigen en je immuunsysteem kan ze makkelijker opruimen. Het is een medicijn dat al sinds de jaren '80 bestaat en enorm populair is. Waarom?

Omdat het vaak goed werkt en je het vaak maar kort hoeft te slikken. Je kent het waarschijnlijk van de merknaam Zithromax (van Pfizer), maar de meeste apotheken geven je de generieke versie, die gewoon azitromycine heet.

Die generieke versie is vaak flink goedkoper. Waar een doosje Zithromax zomaar €50 kan kosten, betaal je voor een verpakking van 5 tabletten (250mg) van het generieke merk vaak tussen de €10 en €25.

Het werkt precies hetzelfde.

De hoofdrolspelers: Wanneer wordt het voorgeschreven?

Azitromycine is een echte alleskunner. Artsen grijpen er vaak naar terug bij infecties die veroorzaakt worden door bacteriën die gevoelig zijn voor macroliden.

Ademhalingsinfecties: De klassieker

Laten we de belangrijkste situaties op een rijtje zetten. Dit is waarschijnlijk de reden waarom jij dit artikel leest. Azitromycine is een kanjer op het gebied van luchtweginfecties. Denk aan:

• Longontsteking (pneumonie): Vooral bij 'thuis opgelopen' longontsteking (community-acquired pneumonia) is azitromycine vaak een eerste keus, soms alleen, soms in combinatie met andere middelen.
• Acute sinusitis (neusbijholte-ontsteking): Als je hoofdpijn hebt diep in je gezicht en groen snot, en het is bacterieel, dan kan azitromycine helpen.
• Acute bronchitis: Een hardnekkige hoest die niet wil weggaan? Als het bacterieel is, kan een kuurtje azitromycine de oplossing zijn.
• Keelontsteking: Hoewel vaak door virussen veroorzaakt, kan het bij een bacteriële infectie (zoals door Streptococcus) worden ingezet.

Huid en weke delen

Je huid is je grootste orgaan en kan ook last krijgen van bacteriën.

• Impetigo: Die vervelende korstjes die vaak rond de neus en mond bij kinderen ontstaan.
• Cellulitis: Een rode, warme en pijnlijke huid die is ontstoken, vaak op de benen.
• Erysipelas (wondroos): Een specifieke vorm van huidinfectie met duidelijke randen.

Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA's)

Azitromycine kan helpen bij: Hier is azitromycine een absolute wereldspeler. Vooral bij chlamydia is het het medicijn bij uitstek. Vaak krijg je dan één enkele dosis van 1000mg (één pil!) voorgeschreven, wat de behandeling enorm makkelijk maakt.

Andere infecties

Ook bij andere SOA's zoals gonorroe (in combinatie met een ander antibioticum) en mycoplasma genitalium wordt het gebruikt. Het lijstje is langer. Artsen kunnen het ook voorschrijven bij:

• De ziekte van Lyme (in een vroeg stadium).
• Bepaalde ooginfecties (zoals trachoom).
• Als preventie tegen malaria voor reizigers (in combinatie met andere middelen).

Hoe werkt het? De techniek achter de pil

Je slikt de pil, hij gaat je maag in, en wat gebeurt er dan?

Azitromycine wordt razendsnel opgenomen in je bloed. Het zoekt letterlijk de plekken op waar de infectie zit. Waar je bij flucloxacilline voor huidinfecties ziet dat het specifiek op de huid werkt, valt azitromycine de bacterie aan op een heel specifiek punt: de aanmaak van eiwitten. Stel je een bacterie voor als een fabriekje dat constant nieuwe onderdelen (eiwitten) maakt om te groeien.

Azitromycine legt de productieband stil. Zonder nieuwe onderdelen kan het fabriekje niet groeien en niet functioneren.

De bacterie sterft uit. Het mooie van azitromycine is dat het een 'verkorte' werking heeft; het blijft lang in je weefsels werken.

Daarom hoef je het vaak maar 3 tot 5 dagen te slikken, terwijl het effect langer aanhoudt.

Wat zijn de bijwerkingen? De keerzijde

Net als elk medicijn heeft azitromycine bijwerkingen. De meeste mensen reageren er goed op, maar het is goed om te weten wat je kunt verwachten.

De meest voorkomende klachten zitten in je buik. Omdat het medicijn ook de goede bacteriën in je darmen kan beïnvloeden, krijgen veel mensen last van: Naast je buik kun je je ook wat moe voelen, hoofdpijn krijgen of last hebben van spierpijn. Dit zijn vaak milde klachten die vanzelf overgaan zodra je stopt met de kuur.

• Misselijkheid
• Diarree
• Buikpijn
• Soms braken

Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam, maar het is belangrijk om ze te herkennen. Zo kan azitromycine invloed hebben op je hartritme (het zogenoemde QT-interval).

Als je al hartproblemen hebt of bepaalde andere medicijnen slikt, is dit extra belangrijk om met je arts te bespreken.

Ook een ernstige allergische reactie (met zwelling van gezicht of keel) is een reden om direct medische hulp te zoeken.

Interacties: Wat werkt er niet samen?

Voordat je azitromycine slikt, moet je arts weten wat je allemaal gebruikt.

• Maagzuurremmers: Vooral de middelen met aluminium of magnesium (zoals Maalox) kunnen de opname van azitromycine verminderen. Slik ze dus niet tegelijk.
• Bloedverdunners (zoals Marcoumar of Warfarine): Azitromycine kan het effect van deze middelen versterken, wat het risico op bloedingen vergroot.
• Hartmedicijnen (zoals Digoxine): De concentratie van digoxine in je bloed kan te hoog worden.
• Verlengde QT-interval: Sommige antidepressiva en antipsychotica verhogen dit risico ook, en als je ze combineert met azitromycine kan dit gevaarlijk zijn.

Het kan namelijk wisselwerkingen hebben met andere middelen. Een paar belangrijke voorbeelden: De gouden regel is simpel: noem al je medicijnen op bij de dokter, ook de dingen die je bij de drogist koopt.

Antibioticumresistentie: De sluipmoordenaar

Dit is een onderwerp dat we niet mogen overslaan. Antibiotica zijn geen snoepjes. Als we ze te vaak of verkeerd gebruiken, worden bacteriën slimmer.

Ze leren zich te beschermen en worden 'resistent'. Dan werkt azitromycine niet meer bij die ene nare infectie die je ooit krijgt.

Dit is een wereldwijd probleem. Wat kun je zelf doen?

1. Slik het alleen als het echt nodig is. Een virus (zoals griep of een gewone verkoudheid) genees je niet met azitromycine.
2. Maak de kuur af. Ook als je je na 2 dagen al weer super voelt. Als je stopt, kunnen de sterkste bacteriën overleven en terugkomen.
3. Deel nooit je restjes. Wat voor jou goed is, is misschien niet goed voor een ander.

Conclusie

Azitromycine is een krachtig en effectief medicijn dat artsen helpen bij een breed scala aan infecties: van een simpele sinusitis tot een complexe SOA. Wanneer je verschillende soorten antibiotica vergelijkt, zie je dat dit middel snel werkt, je het vaak maar kort hoeft te slikken en het relatief goedkoop is.

Tegelijkertijd is het een medicijn met verantwoordelijkheden. Gebruik het alleen op voorschrift, let op interacties en maak je kuur altijd af. Zo houden we dit waardevolle wapen in de strijd tegen bacteriën effectief voor de toekomst. En onthoud: bij twijfel, vraag altijd je arts of apotheker om raad.