Nitrofurantoïne bij blaasontsteking uitleg

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Een blaasontsteking. Het is misschien wel de meest vervelende combinatie van pijn, irritatie en een continue aandrang om te plassen.

Alsof je dag niet snel genoeg vooruitgaat. De oplossing? Vaak antibiotica. En één van de meest voorgeschreven middelen in Nederland is nitrofurantoïne.

Maar wat is het precies? En waarom schrijven artsen het zo vaak voor? In dit artikel nemen we nitrofurantoïne onder de loep. Zonder ingewikkelde woorden, maar met de feiten die jij nodig hebt om je weer snel beter te voelen.

Wat is nitrofurantoïne?

Stel je nitrofurantoïne voor als een gerichte aanval op de bacteriën die je blaas van binnenuit terroriseren. Het is een antibioticum, en je kent het misschien onder de merknaam Furadantin.

Het is een klassieker in de geneeskunde en al tientallen jaren een betrouwbare bondgenoot tegen urineweginfecties. Het is geen zwaar geschut dat overal tegelijk inslaat. Nee, nitrofurantoïne is een specialist.

Het richt zich specifiek op de blaas en de urinewegen. Het is er bijna letterlijk voor gemaakt.

Hoe vernietigt het de bacteriën?

Daarom is het ook zo effectief voor een simpele, ongecompliceerde blaasontsteking. Het is verkrijgbaar als capsule of tablet en werkt meestal binnen een paar uur na inname. Je vraagt je misschien af: hoe doet het dat dan, die bacteriën uitschakelen? Nitrofurantoïne is als een dief in de nacht die de stroomvoorziening van de vijand saboteert.

Het dringt de schadelijke bacteriën binnen (meestal veroorzaakt door E. coli, de boosdoener bij 80% van de blaasontstekingen) en gooit roet in het eten van hun energieproductie. Zonder energie kunnen de bacterien zich niet vermenigvuldigen en sterven ze langzaam af. Je lichaam kan ze daarna makkelijker opruimen via de urine.

Waarom kiezen artsen voor nitrofurantoïne?

Als je naar de huisarts gaat met klachten die duiden op een blaasontsteking, is de kans groot dat je een recept voor nitrofurantoïne krijgt. Waarom? Omdat het simpelweg goed werkt en relatief weinig bijwerkingen heeft.

Het is als het ware de 'go-to' optie voor veel artsen. Uit onderzoek blijkt dat nitrofurantoïne bijna net zo effectief is als andere veelgebruikte antibiotica, zoals trimethoprim-sulfamethoxazol (soms bekend als cotrimoxazol).

Het grote voordeel is dat bacterielen minder snel resistentie ontwikkelen tegen nitrofurantoïne. Het is een bewezen medicijn met een lang trackrecord. Een belangrijk detail: nitrofurantoïne werkt alleen in de blaas.

Als de infectie is doorgestroomd naar je nieren (nierbekkenontsteking), is dit medicijn niet de juiste keuze. Je arts zal dit altijd checken, dus vertrouw erop dat je het juiste middel krijgt.

Hoe gebruik je het? De juiste dosering

Als je nitrofurantoïne slikt, is het belangrijk om de instructies van je arts en de bijsluiter nauwkeurig op te volgen. Meestal gaat het om een kuur van vijf tot zeven dagen.

Soms zelfs langer bij hardnekkige klachten. De meest voorkomende dosis voor volwassenen is 100 mg, twee tot vier keer per dag. Ja, dat betekent dat je het meerdere keren per dag moet innemen.

De capsule of tablet neem je het beste in met een vol glas water.

Doe dit bij voorkeur direct na een maaltijd. Waarom? Omdat het de maag kan irriteren. Door het met voedsel te nemen, wordt de pijnlijke maag voorkomen en kan het middel zijn werk doen.

Bijwerkingen: Wat kun je verwachten?

Elk medicijn heeft bijwerkingen. Nitrofurantoïne is geen uitzondering.

De meest voorkomende klachten

De meeste mensen hebben er weinig tot geen last van, maar het is goed om te weten wat er kan gebeuren.

Wanneer moet je echt de huisarts bellen?

De meest gehoorde bijwerkingen zijn misselijkheid, buikpijn en soms hoofdpijn. Dit klinkt vervelend, maar het is vaak tijdelijk. Een goede tip: neem het middel in met een volle maag.

Dat maakt een groot verschil. Ook kun je merken dat je urine er ineens anders uitziet. Hij kan donkergeel of bruin kleuren. Dat is volkomen normaal en onschadelijk.

• Een ernstige longreactie krijgt (hoesten, kortademigheid, koorts). Dit komt vooral voor bij langdurig gebruik, maar kan bij iedereen voorkomen.
• Tekenen van een allergische reactie ziet: huiduitslag, jeuk, of zwelling van je gezicht of keel.
• Geelzucht krijgt (gele huid of ogen) of pijn in je bovenbuik, wat kan duiden op leverproblemen.
• Erge diarree of waterige ontlasting krijgt. Dit kan een teken zijn van een darminfectie.

Het is gewoon een reactie van het medicijn met je urine. Hoewel zeldzaam, zijn er situaties waarin je direct actie moet ondernemen.

Stop met het innemen van nitrofurantoïne en bel je arts of de huisartsenpost als je: Vertrouw op je gevoel. Als iets niet goed voelt, neem dan contact op.

Belangrijke waarschuwingen en uitzonderingen

Nitrofurantoïne is niet voor iedereen geschikt. Het is een veilig medicijn, maar er zijn groepen mensen die het beter kunnen vermijden.

Als je ernstige nierproblemen hebt, mag je dit middel meestal niet gebruiken. Je nieren zijn dan al zwak en de extra belasting door het medicijn kan schadelijk zijn. Ook bij bekende overgevoeligheid voor nitrofurantoïne of aanverwante stoffen is het een no-go. Voor zwangere vrouwen is het altijd een beetje een grijs gebied.

Over het algemeen wordt nitrofurantoïne als veilig beschouwd in de eerste helft van de zwangerschap. Benieuwd naar welke antibiotica veilig zijn tijdens de zwangerschap?

Zwangerschap en borstvoeding

In de laatste weken (vanaf 38 weken) wordt het juist afgeraden. Waarom?

Omdat het bij de baby problemen met de rode bloedcellen kan veroorzaken. Tijdens borstvoeding is het over het algemeen veilig, maar altijd overleggen met je arts is het beste wat je kunt doen.

Interacties met andere medicijnen

nitrofurantoïne kan soms een wisselwerking hebben met andere middelen. Ben je bijvoorbeeld al ziek en slik je andere medicijnen? Of gebruik je de anticonceptiepil?

Over het algemeen heeft nitrofurantoïne geen invloed op de anticonceptiepil, wat een geruststellende gedachte is.

Maar het kan wel de werking van andere medicijnen beïnvloeden, zoals bloedverdunners of plaspillen. Geef daarom altijd aan je arts door wat je allemaal slikt. Een simpele opmerking kan problemen voorkomen.

Voorkomen is beter dan genezen

Natuurlijk hoop je dat je na deze kuur nooit meer een blaasontsteking krijgt. Hoewel je het niet altijd kunt voorkomen, zijn er wel dingen die je kunt doen om de kans te verkleinen.

• Drink genoeg water: Dit is de gouden tip. Door veel te plassen spoel je de blaas regelmatig door en kunnen bacteriën zich niet nestelen.
• Na de seks: Vrouwen hebben vaker last van blaasontsteking door de anatomie. Na de geslachtsgemeenschap even plassen helpt om bacteriën die naar binnen zijn gewaaid eruit te spoelen.
• Katoen en losse kleding: Een warme, vochtige omgeving is feest voor bacteriën. Draag daarom katoenen ondergoed en vermijd te strakke broeken.
• Cranberry: Het oude verhaal. Cranberrysap zou helpen. De wetenschappelijke bewijzen zijn niet overweldigend, maar er is weinig op aan te merken. Het werkt misschien niet, maar het kan geen kwaad.

Het einde van de kuur

Als je nitrofurantoïne krijgt voorgeschreven, onthoud dan dit: maak de kuur altijd af.

Ook als je je na drie dagen al weer topfit voelt. De bacteriën die nog diep in je blaasweefsel zitten, zijn dan nog niet allemaal dood. Door de kuur te stoppen, geef je ze de kans om terug te komen, en dan zijn ze vaak resistent geworden. Dat wil je niet.

Nitrofurantoïne is een effectief en relatief zacht antibioticum dat al jarenlang zijn waarde bewijst. Met de juiste kennis en een korte kuur ben je vaak snel weer van die vervelende klachten af.

Heb je daarnaast last van Flucloxacilline voor huidinfecties? Dat is wat telt: snel weer verder met je leven, zonder die constante aandrang.