Laxeermiddelen kiezen welke past bij jouw klacht

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Stel je voor: je hebt last van een opgeblazen gevoel en je stoelgang laat dagen op zich wachten. Herkenbaar?

Je bent niet de enige. Constipatie, ofwel verstopping, is een veelvoorkomend en vervelend probleem. In de zoektocht naar verlichting grijpen we al snel naar een laxeermiddel. Maar de schappen in de drogist en apotheek puilen uit: van milde poeders tot krachtige pillen.

Hoe kies je nu de juiste optie zonder je darmen van slag te brengen? Dit artikel helpt je om de juiste keuze te maken voor jouw klacht, zodat je weer soepel op weg kunt.

Hoe werkt een laxeermiddel eigenlijk?

Een laxeermiddel is een hulpmiddel om je spijsvertering weer op gang te helpen. Ze werken allemaal om je ontlasting zachter te maken of je darmen te stimuleren, maar ze doen dit op heel verschillende manieren.

Over het algemeen kun je ze indelen in twee groepen: de 'verzachters' die het vocht in je darmen regelen, en de 'stimulators' die je darmwand actief aan het werk zetten.

De keuze hangt af van de ernst van je klacht. Een milde vertraging heeft een andere aanpak nodig dan een hardnekkige verstopping. Laten we de belangrijkste opties bekijken.

De verschillende soorten laxeermiddelen op een rij

Om te weten wat bij jou past, is het handig om te weten wat de opties zijn.

1. Vezelachtige middelen (Macrogol en Lactulose)

Hieronder de meest gangbare types, inclusief hun werking en wat je ervan kunt verwachten. Dit zijn de zogenaamde 'osmotische' laxeermiddelen. Ze werken als een spons in je darmen: ze trekken water aan uit je lichaam, waardoor je ontlasting zachter en volumineuzer wordt. Dit stimuleert de natuurlijke beweging van je darmen.

Omdat ze je darmen niet 'overvallen' maar juist helpen, zijn ze over het algemeen de veiligste optie voor langduriger gebruik (maar raadpleeg hiervoor altijd een arts). Als de bovengenoemde middelen niet werken, zijn er de stimulerende laxeermiddelen.

• Macrogol (bekend van het merk Movicol): Dit is een poeder dat je oplost in water. Het is een krachtpatser voor chronische obstipatie. Het werkt zacht en geleidelijk, waardoor krampen minder snel voorkomen. Een verpakking van 20 sachets Movicol kostt ongeveer €8 tot €12.
• Lactulose (merknamen zoals Duphalac): Dit is een kunstmatige suiker die in de dikke darm wordt afgebroken. Het werkt vergelijkbaar met Macrogol, maar sommige mensen vinden het iets minder effectief of geven de voorkeur aan de vloeibare vorm. Een fles van 200 ml Lactulose siroop ligt vaak rond de €5.

2. Stimulerende laxeermiddelen (Senna en Bisacodyl)

Deze geven een seintje aan je zenuwen in de darmwand om de spieren samentrekken.

Dit versnelt de beweging van je ontlasting door je darmen. Ze zijn vaak sneller effectief, maar je moet er voorzichtig mee zijn. Naast de grote twee zijn er nog andere middelen.

• Senna (bekend van het merk X-Prep of Senna Forte): Een plantaardig middel dat al eeuwenlang wordt gebruikt. Je vindt het in tabletten of als thee. Een doosje Senna tabletten kost vaak maar een paar euro. Het werkt meestal binnen 8 tot 12 uur. Het is verleidelijk om dit te gebruiken voor een quick fix, maar dagelijks gebruik kan je darmen lui maken.
• Bisacodyl (merknaam Dulcolax): Dit is een zeer bekende en krachtige variant. Verkrijgbaar als tabletten of zetpillen. Een verpakking Bisacodyl tabletten kost ongeveer €4. Het werkt vaak al binnen een uur, vooral als je het op een lege maag inneemt. Vanwege de krachtige werking kan het wel voor flinke buikkrampen zorgen.

3. Andere opties die je kunt tegenkomen

Denk aan natuurlijke vezels zoals Plantago ovata (psyllium), dat je over je eten strooit of oplost in water. Dit is geen direct laxeermiddel maar een voedingsbodem voor je darmflora en helpt de ontlasting op te vullen.

Ook Magnesium wordt wel gebruikt; het trekt net als Macrogol water aan, maar heeft ook een licht stimulerend effect. Een bekend merk is Natural Calm, een magnesiumcitraat poeder.

Wat is het veiligst voor dagelijks gebruik?

Wil je iets gebruiken voor de langere termijn? Dan zijn de vezelachtige middelen je beste vriend. Macrogol en Lactulose zijn de meest veilige opties voor dagelijks gebruik onder begeleiding van een arts.

Ze werken met je lichaam mee, in plaats van ertegen. Stimulerende middelen zoals Senna of Dulcolax zijn niet bedoeld voor dagelijks gebruik op de lange termijn.

Je darmen kunnen hierdoor lui worden en afhankelijk raken van de chemische stimulans. Gebruik ze dus vooral voor een kortdurende oplossing bij een acute verstopping.

De beste keuze bij obstipatie

Als je te maken hebt met obstipatie, dan is het zaak om je darmen zacht te maken zonder ze te forceren. Daarom is Macrogol vaak de gouden standaard.

Het is effectief, voorspelbaar en minder agressief dan de stimulerende varianten. Het zorgt ervoor dat je lichaam zijn eigen werk kan doen, maar dan net wat makkelijker. Gebruik het dagelijks, zoals op de verpakking staat, tot je stoelgang weer regelmatig is.

Daarna bouw je het langzaam af. Combineer dit altijd met het drinken van voldoende water (minimaal 1,5 tot 2 liter per dag), want zonder vocht werken deze middelen niet goed.

De mogelijke nadelen van laxeermiddelen

Zoals bij elk medicijn zijn er ook bij laxeermiddelen nadelen te bedenken. Het is handig om je hiervan bewust te zijn:

• Afhankelijkheid: Vooral stimulerende middelen kunnen ervoor zorgen dat je darmen lui worden. Zonder pilletje of zetpil gaat er dan niets meer gebeuren.
• Verlies van vocht en mineralen: Door de snelle werking kun je te veel vocht en elektrolyten (zoals kalium) verliezen. Dit kan leiden tot vermoeidheid of spierkrampen.
• Brandend maagzuur en krampen: Senna en Bisacodyl kunnen voor flinke buikpijn zorgen. Je spijsvertering wordt namelijk geforceerd aan het werk gezet.
• Wisselwerking met andere medicijnen: Laxeermiddelen kunnen de opname van andere medicijnen beïnvloeden. Neem ze dus niet tegelijkertijd in.

Is er een 'gezond' laxeermiddel?

De term 'gezond laxeermiddel' is een beetje een kwestie van perspectief. De meest 'gezonde' keuze is er een die je lichaam zo min mogelijk belast en je helpt om je natuurlijke ritme weer te vinden.

In die zin zijn Macrogol en Lactulose de meest verantwoorde keuzes als je ze nodig hebt. Maar de écht gezonde aanpak begint bij de oorzaak aanpakken. Gebruik laxeermiddelen als een tijdelijke brug, niet als een permanent eindstation.

Kijk kritisch naar je leefstijl: eet je genoeg vezels (denk aan volkoren brood, bonen, appels en noten), beweeg je voldoende en drink je genoeg water?

Dit zijn de fundamenten voor een gezonde spijsvertering. Een laxeermiddel en de verschillende soorten zijn een hulpmiddel, maar je leefstijl is de basis. Twijfel je over welk middel te kiezen of heb je langdurig klachten? Overleg dan altijd met je huisarts of apotheker. Zij kunnen je helpen de juiste keuze te maken die past bij jouw situatie.