Diclofenac versus ibuprofen welke is sterker

Annelies de Vries

Gecertificeerd apotheker en voorlichtingsdeskundige

Stel je voor: je hebt een vervelende hoofdpijn, je rug zeurt na een zware dag, of je hebt een sportblessure te pakken. Je staat voor de medicijnkast en grijpt naar de pijnstillers.

De keuze valt vaak op ibuprofen, want die ken je. Maar soms pak je die andere doos, diclofenac, omdat je denkt: "Die is misschien wel sterker." Maar is dat eigenlijk wel zo?

Laten we eens kijken naar deze twee giganten onder de pijnstillers. We gaan het hebben over kracht, werking en wanneer je nu welke het beste kunt pakken. Want hoewel ze vaak in hetzelfde schaduwrijke hoekje van de drogisterij staan, zijn er zeker verschillen.

De basis: Wat zijn het eigenlijk?

Om te beginnen, zowel diclofenac als ibuprofen behoren tot de grote familie van NSAID’s.

Dat staat voor Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs. In gewoon Nederlands: pijnstillers die ook ontstekingen remmen. Ze zijn ontworpen om je te redden van pijntjes die je dagelijkse leven belemmeren. Ibuprofen is de allemansvriend. Je kent het waarschijnlijk van merken als Advil, Brufen of de generieke varianten bij de drogist.

Het is zo’n beetje de standaard voor hoofdpijn, griep en lichte blessures. Je kunt het vaak gewoon zonder recept kopen. Diclofenac is de wat serieuzere neef.

Vaak bekend van merken als Voltaren. Het is krachtiger en in de meeste gevallen krijg je het alleen op recept van de dokter.

Het wordt vaak ingezet als de pijn echt hevig is of bij specifieke ontstekingen, zoals een verrekte enkel of ernstige artrose.

Hoe werken ze in je lijf?

Beide medicijnen werken volgens ongeveer hetzelfde principe. Ze blokkeren de aanmaak van prostaglandines.

Dat zijn signaalstoffen in je lichaam die ervoor zorgen dat je pijn voelt en dat er een ontsteking ontstaat op de plek van de blessure. Door die aanmaak te stoppen, verdwijnt de pijn en zwelling. Maar hier komt het verschil.

Ons lichaam heeft twee hoofd-enzymen die deze stoffen maken: COX-1 en COX-2. Ibuprofen remt beide enzymen, maar is iets selectiever voor de "goede" COX-1.

• COX-2 is de boosdoener bij ontstekingen. We willen deze graag remmen.
• COX-1 is de goede huisvader. Het beschermt je maagwand en helpt bij de bloedstolling.

Diclofenac is een stuk agressiever en remt beide enzymen keihard. Dat is meteen de crux: door de COX-2 fel aan te pakken, is diclofenac vaak krachtiger in het bestrijden van ontstekingen.

Maar door ook de COX-1 hard te raken, is de kans op maagklachten groter.

De krachtmeting: Diclofenac vs. Ibuprofen

Dus, wie wint de strijd om de titel "sterkste"? Als we kijken naar pure biologie en de manier waarop het medicijn werkt, wint diclofenac.

Onderzoek toont aan dat diclofenac vaak effectiever is bij hevige pijn, zoals na een operatie, bij ernstige rugpijn of bij gewrichtsontstekingen zoals artrose. Het zit simpelweg sterker in de vernieuwingsknoppen van je pijnsysteem. Echter, "sterker" betekent niet automatisch "beter".

Voor de meeste dagelijkse pijntjes – een griepje, tandpijn of een verzuurde spier – is ibuprofen vaak krachtig genoeg.

Hoe lang werkt het?

Het werkt sneller op gang en is voor de meeste mensen goed te verdragen. Hier is nog een verschil dat meespeelt in de beleving van "sterkte". De halfwaardetijd (hoe lang het duurt voordat de helft van de medicatie uit je bloed is) verschilt: Dit langere effect van diclofenac draagt bij aan het gevoel dat het "langer en beter" werkt.

• Ibuprofen is ongeveer 2 tot 4 uur actief. Je moet het dus vaker innemen om de pijn onder controle te houden.
• Diclofenac blijft veel langer actief, soms wel 12 uur of meer. Een keer slikken en je bent voor langere tijd beschermd.

De veiligheid: Mag het ook iets minder?

Als we praten over sterkte, kunnen we de veiligheid niet links laten liggen. Want hoe krachtiger het medicijn, hoe harder het soms ook inslaat op je lichaam.

Omdat diclofenac zowel COX-1 als COX-2 fel remt, is de bescherming van je maag minder goed. Het risico op maagzweren of maagbloedingen is bij diclofenac vaak net iets hoger dan bij ibuprofen. Ook is er (vooral bij langdurig gebruik) een verhoogde kans op hart- en vaatziekten.

Artsen schrijven diclofenac dan ook met de nodige voorzichtigheid voor, zeker bij ouderen of mensen met een zwakke maag.

Ibuprofen is wat dat betreft de veiligere gok voor de doorsnee gebruiker. Hoewel het ook maagklachten kan geven (vooral als je het op een lege maag neemt), is het risico over het algemeen lager. Daarom mag je van de drogist vaak maar tot een bepaalde maximale dosis per dag kopen; om je te beschermen tegen je eigen enthousiasme.

Wanneer kies je wat?

Om het simpel te houden, kun je een ding onthouden: twijfel je tussen naproxen of ibuprofen? Kies voor Ibuprofen bij:

Kies voor Diclofenac bij: Let op: Diclofenac is vaak alleen op recept. Luister dus altijd goed naar je huisarts of apotheker. Zij bepalen of de krachtige werking van diclofenac voor jou nodig is, of dat je met ibuprofen (of paracetamol) al een heel eind komt.

• Alledaagse hoofdpijn of migraine.
• Griep en verkoudheid.
• Lichte tot matige spierpijn of buikpijn.
• Keelpijn.

• Ernstige gewrichtspijn (artrose, reuma).
• Hevige rugpijn die je echt belemmert.
• Na zware verwondingen of operaties (indien voorgeschreven).
• Extreme sportblessures met veel zwelling.

Conclusie: De winnaar?

Als je puur kijkt naar "wie is de sterkste kerel in de gym", dan is het antwoord diclofenac.

Het is krachtiger, remt ontstekingen agressiever en blijft langer werken. Maar in de echte wereld draait het niet alleen om spierballen. Ibuprofen is de winnaar van de bruikbaarheid. Het is veiliger voor algemeen gebruik, makkelijker verkrijgbaar en vaak voldoende voor de pijntjes die we dagelijks ervaren.

De volgende keer dat je in de schappen staat, bedenk dan even wat je nodig hebt. Een licht briesje of een orkaan? Kies verstandig, en luister vooral naar je lichaam (en de apotheker).